Jakuck:

słownik miejsca

Autor:
Michał Książek
Wydawcy:
Wydawnictwo Czarne (2013-2026)
IBUK Libra (2013)
Wydane w seriach:
Reportaż
Reportaż - Wydawnictwo Czarne
Powieści i reportaże
ISBN:
978-83-7536-498-9, 978-83-7536-652-5
978-83-8396-324-2
Autotagi:
druk
elementy biograficzne
książki
4.0

Wacław Sieroszewski trafił na Syberię w 1878 roku, a owocem jego wieloletniego zesłania było wybitne dzieło etnograficzne Dwanaście lat w kraju Jakutów. Edward Piekarski, zesłany dziesięć lat później, napisał słownik języka jakuckiego. Michał Książek pojechał do Jakucji z własnej woli. Podążając śladem swych wielkich poprzedników, przemierzył tę rozległą, białą krainę, zafascynowany zwyczajami i językiem jej mieszkańców. Jakucję, kraj o powierzchni dziewięć razy większej od Polski, zamieszkuje niespełna milion osób. Zima trwa przez większą część roku, więc określeń dla różnych rodzajów śniegu i mrozu jest bez liku, a chłód bywa tak dotkliwy, że w języku Jakutów sympatycznego Dziadka Mroza zastąpił Byk Zimy. Odmieniając jakuckie słowa przez polskie przypadki, Książek pisze swoistą gramatykę tych odległych, a przecież bliskich nam, śnieżnych przestrzeni. "Jestem przekonany, że Redaktor Giedroyc uradowałby się. Michał Książek zrealizował postulat z ostatnich "Notatek Redaktora", odbywając fascynującą wędrówkę śladami syberyjskich opowieści Sieroszewskiego i odkrywając nam tego niesłusznie zapomnianego autora. Łącząc zapiski lingwistyczno-etnograficzne z reporterską relacją z doświadczeń własnego życia w Jakucku, Książek kontynuuje w nowoczesny sposób wyśmienitą tradycję polskich badań Syberii. Ba! - takich opisów zimna w literaturze polskiej jeszcze nie było. Szczerze podziwiam!" Mariusz Wilk "Wróble chowają się do przewodów ciepłowniczych, gołębie są za głupie, żeby przeżyć. Bezpańskie psy nie są głupie, a i tak nic im to nie pomoże. Bo miały pecha i żyć przyszło im w Jakucku. Mieście na skraju ekumeny. Brzmi dobrze, prawda? Pięćdziesięciostopniowe mrozy już gorzej, tak jak i ciemności, pluskwy, karaluchy, krowy kruszejące na balkonach, źrebaki na talerzach, smog, mgła i brak rozkładów jazdy. Mimo to autor zachowuje życiowy i stylistyczny spokój. Spokój wobec bieli, wobec grozy przestrzeni, wobec własnej ogromnej wiedzy o języku i stolicy Jakutów. Wiedzy, która zamiast z niego eksplodować jakimś porażającym gejzerem, jest dawkowana z umiarem. Nigdy nie wiedziałem, że Wacław Sieroszewski miał córkę Jakutkę i że do Polski z zesłania wrócił sam. A słyszeliście o skopcach? A o dwóch facetach stojących z opuszczonymi spodniami nad psem, któremu na ulicy język przymarzł do pomyj? Przeczytajcie, usłyszycie dużo więcej." Andrzej Dybczak /www.ateneum.net.pl/
Więcej...
Wypożycz w bibliotece pedagogicznej
Dostęp online
Brak zasobów elektronicznych
dla wybranego dzieła.
Dodaj link
Recenzje
  • "Jakuck. Słownik miejsca" • Autor: Michał Książek. Moja ocena: 7/10 • "Jakuck. Słownik miejsca" to książka nietuzinkowa, która od pierwszych stron przykuwa uwagę swoją oryginalną formą i stylistyką. Zgodnie z zapowiedzią tytułu, mamy do czynienia z tekstem, który przywodzi na myśl słownik – zamiast płynnej narracji, otrzymujemy fragmentaryczne opisy i obrazy, z których autor buduje świat Jakucji, regionu tajemniczego i surowego, a zarazem pełnego nieodkrytych barw. • Okładka, szara i niepozorna, zdaje się być doskonałym odzw­ierc­iedl­enie­m tego, co znajdziemy wewnątrz – krajobrazu o posępnej aurze, w którym pozornie wszystko jest jednolite, szare, bez wyraźnych kontrastów. Jednak w tej codziennej szarości, Książek udaje się uchwycić przebłyski kolorów: śpiew ptaków, intensywność lokalnej Cerkwi, przyrody, które ożywiają tę przestrzeń i nadają jej głębię. To w tych detalach tkwi siła tej książki – w zdolności do wyciągania piękna z tego, co na pierwszy rzut oka wydaje się monotonne. • Sama forma książki może być wyzwaniem dla czytelnika. Autor zdecydował się na bardzo specyficzny sposób prowadzenia narracji, o czym zresztą informuje nas już tytuł. Ten "słownikowy" styl – podzielony na hasła, fragmenty i luźne obserwacje – z pewnością nie każdemu przypadnie do gustu. Dla osób preferujących ciągłą fabułę czy klasyczny reportaż, taka struktura może wydawać się zbyt chłodna i zdystansowana. Nie można jednak zaprzeczyć, że jest to zabieg świadomy i konsekwentny, dzięki czemu książka wyróżnia się na tle innych publikacji podróżniczych. • Jakuck, jako miejsce akcji, jest niewątpliwie fascynujące. To kraina pełna kontrastów, gdzie surowa natura i trudne warunki życia wywierają ogromny wpływ na ludzi i ich codzienność. Książek skupia się jednak bardziej na samej przestrzeni niż na jej mieszkańcach. Człowiek, choć obecny, pojawia się jedynie sporadycznie i frag­ment­aryc­znie­, co może pozostawiać uczucie niedosytu. Dla niektórych czytelników brak głębszego zanurzenia w ludzkie historie i doświadczenia może być rozczarowaniem – szczególnie, że kontekst kulturowy i społeczny tego regionu mógłby dostarczyć wiele interesujących wątków. • Jednak to, co dla jednych może być wadą, dla innych okaże się zaletą. "Jakuck. Słownik miejsca" to bowiem książka dla tych, którzy potrafią odnaleźć radość w mini­mali­styc­znym­ stylu, docenić subtelne niuanse i czerpać satysfakcję z opowieści o miejscu samym w sobie – nie zawsze skupiającej się na ludziach, lecz na przestrzeni, która ich otacza. • Podsumowując, książkę Michała Książka można polecić, ale z pewnym dystansem. To pozycja dla tych, którzy cenią sobie literaturę kontemplacyjną, skoncentrowaną bardziej na krajobrazie i formie niż na dynamicznej akcji czy pełnokrwistych postaciach. Jej specyficzny styl narracji może stanowić wyzwanie, ale też dostarcza wyjątkowego doświadczenia literackiego. Warto po nią sięgnąć, zwłaszcza jeśli poszukuje się czegoś innego niż typowy reportaż podróżniczy. • ** 19:14 * 24.02.2025 * 18/2025 *
    +2 wyrafinowana
Nikt jeszcze nie obserwuje nowych recenzji tego dzieła.
Okładki
Kliknij na okładkę żeby zobaczyć powiększenie lub dodać ją na regał.
Autorka w swojej pracy w nowatorski sposób podjęła się omówieniu zagadnienia, w jaki sposób kultura odpowiedziała na przebieg modernizacji na terenach Rosji i Iranu przełomu XIX i XX wieku. • W swej wnikliwej rozprawie zajęła się szerokim spektrum problemów. Głównym zamiarem badaczki było uwidocznienie zarówno wspólnych cech, jak i różnic w przemianach obu państw. Ukazała podobieństwa w początkowej reakcji kultury rosyjskiej i irańskiej na kulturę zachodnią – fascynację nią, a jednocześnie pragnienie niezależności i przywiązanie do tradycji. • Skupiła się przede wszystkim na badaniach nad inteligencją rosyjską i irańską, rozważała, jak rosyjska literatura wpłynęła na rozpowszechnianie idei wolności oraz jaki miała wpływ na rozmaite sfery życia społecznego. • Omówiła m. in. zagadnienia kultury i języka, ukazała grupy kulturotwórcze jako konkretne zjawisko na tle abstrakcyjnego fenomenu kultury, postawiła pytania o istotę języka i jego rolę w kulturze. Zajęła się analizą problemową wybranych zjawisk zachodzących w omawianych państwach, snuła rozważania o pierwszym symbolu identyfikacji grupowej społeczeństwa, oceniła rolę prekursorów idei indywidualizmu w Iranie i Rosji, dokonała także interesujących porównań i podsumowań. • Celem autorki było przede wszystkim przedstawienie, w jaki sposób kultury „komunikują się”, jak przebiega dialog między ludźmi, należącymi do różnych kultur oraz jakie są i mogą być skutki dobrego lub złego zrozumienia partnera w dialogu. • Opracowała : Barbara Misiarz • Publiczna Biblioteka Pedagogiczna w Poznaniu
foo