Raj

„Raj” to powieść, której akcja rozgrywa się na terenach dzisiejszej Tanzanii. Jest początek XX wieku, moment tuż przed nastaniem niemieckiej kolonizacji. Główny bohater to dwunastoletni chłopiec Yusuf. W ramach spłaty długu ojca Yusuf zostaje oddany kupcowi Azizowi i zaczyna u niego pracować. Początkowo sądzi, że Aziz jest jego wujem, jednak z czasem uświadamia sobie, że w rzeczywistości stał się jego własnością. Chłopiec dorasta w świecie handlu, podróży i karawan. Wraz z Azizem przemierza różne regiony Afryki, poznając odmienne społeczności, religie i obyczaje. Jednocześnie obserwuje przemoc, niewolnictwo, nierówności społeczne i bezwzględność świata, w którym człowiek może zostać potraktowany jak towar. Ważnym elementem powieści jest również pojawienie się Europejczyków i narastająca niemiecka ekspansja kolonialna w Afryce, która stopniowo zmienia dotychczasowy porządek. Powieść jest także historią dojrzewania Yusufa. Chłopiec zaczyna odkrywać własne pragnienia, uczucia i seksualność, a jego zainteresowanie Aminą, związaną z Azizem, prowadzi do kolejnych komplikacji.

Tytułowy „Raj” ma tutaj znaczenie symboliczne i bardzo dwuznaczne. Afryka może być postrzegana jako piękna, egzotyczna kraina, ale Gurnah pokazuje, że za takim wyobrażeniem kryją się cierpienie, wyzysk, niewolnictwo i przemoc. „Raj” jest również metaforą wolności, której pragnie zaznać Yusuf, lecz której nie może łatwo osiągnąć. Powieść opowiada więc nie tylko o dorastaniu jednego chłopca, ale także o wolności, zniewoleniu, kolonializmie, miłości i poszukiwaniu własnego miejsca w świecie. Autor w prostej z pozoru historii stara się zwrócić uwagę czytelnika na naprawdę istotne z perspektywy historycznej dla Afryki sprawy. Jest niesamowicie dobry w swym pisarskim fachu. Polecam lekturę.